 |
| Vahid Qazi, Baş redaktor |
Azərbaycan və neft. İkinci yüzillikdir ki, bu adlar
qoşa çəkilir. Dünyanın ən həssas nöqtələrindən birində – Şərqlə
Qərbi, Şimalla Cənubu birləşdirən qovşaqda yerləşən Azərbaycanın
üstəlik də neftlə zəngin olması daim onu müxtəlif güclərin cazibə
nöqtəsinə çevirib. Bu güclər sırasına bəşəriyyətə yön verən və ya
bu iddiada bulunan dövlətlər də var, regiona nəzarət uğrunda çarpışan
ölkələr də. Dünyanın iqtisadi simasını müəyyənləşdirən transmilli
şirkətlər də var, nisbətən kiçik miqyaslı biznes qurumları da. Hamı
birlikdə və hər kəs ayrılıqda Azərbaycana can atır, yəni həm də
neftə.
Neft təkcə xarici gücləri deyil, yerli siyasi və iqtisadi
qüvvə mərkəzlərini də hərəkətə gətirən faktordur. Son yüz ildə Azərbaycanda
elə bir ciddi ictimai-siyasi hadisə olmayıb ki, bu və ya başqa şəkildə
neft amilinə bağlanmasın. Azərbaycanın ötən əsrin əvvəllərində müstəqillik
qazanmasından və onu itirməsindən tutmuş 1990-cı illərdə baş verən
olaylara (dövlət çevrilişləri, daxili kataklizmlər və s.) qədər
hər məsələdə neft izləri axtarmaq məntiqsiz görünməz. Qısası, Azərbaycanın
iqtisadiyyatı da, siyasəti də, mədəni inkişafı da, sosial və hətta
mənəvi-psixolji durumu da neft müstəvisindən kənarda təsəvvür oluna
bilməz.
Bu il BTC neft kəməri istifadəyə verildi. 2024-cü
ilədək Azərbaycana onun illik büdcəsindən on dəfələrlə artıq kapital
daxil olacaq. Neftin siyasi, iqtisadi, sosial həyatımızda aparıcı
rolu haqqında, neft kapitalının dividendləri barədə çox danışılıb.
Bəs xoşbəxt gələcəyimizin təminatçısı kimi vəsf etdiyimiz neftin
fəsadları yoxdurmu? Dövlətin «mədəsi» bu böyüklükdə vəsaiti həzm
etməyə hazırdırmı?
«İnam» Plüralizm Mərkəzi «Böyük neft kapitalının potensial
təhlükələri – Azərbaycan 2025» adlı dəyirmi masa keçirib. Burada
neft kapitalının mümkün fəsadları müzakirə edilib. 2025-ci ildə
ölkəmiz necə olacaq? Azərbaycan ya neftin hesabına qüdrətlənib çiçəklənəcək,
ya da Allahın bəxş etdiyi təbii sərvətləri tükəndirib səfalətə düçar
olacaq. Jurnalın əvvəlki saylarında neftin bir çox xalqların aclıq
və səfalətdə qalmasının baiskarı olduğu barədə yazılar dərc etmişik.
Bu sayda isə ölkəmizin yaxın illərdə mümkün inkişaf istiqamətləri
barədə düşünməyə imkan verən xeyli yazı var.
Hələlik düşünək. 2025-ci ildə bir də qayıdarıq bu
məsələyə. Təki salamatlıq olsun…
|
