| "Mən
bu mikrafonun pulunu vermişəm, mister Qrin!" |
 |
| RONALD REYQAN |
ABŞ-ın 40-cı prezidenti Ronald Reyqanın xanımı Nensi Reyqanın "Mənim növbəm" xatirələr kitabından seçmələr
Teledebat
... Bu haqda çox söz danışıldığına baxmayaraq, Ronni
(Ronald Reyqan-red.) əslində heç vaxt varlıların namizədi olmayıb.
Əgər belə olsaydı, biz nə 1976-cı, nə də 1980-cı ildə maddi cəhətdən
çətin vəziyyətə düşməzdik. İri biznesin müdafiə etdiyi respublikaçı
Ronald Reyqan deyil, Con Konalli idi. O, mübarizəni yarımçıq dayandırdıqdan
sonra isə iri şirkət sahibləri Buşu dəstəkləməyə başladılar. Ronnini
müdafiə edənlərin çoxu xırda biznesmenlər və sahibkarlar idi.
Nyu-Hempşir kampaniyasının həlledici anı seçki günündən
bir gün əvvəl, Nauşa qəsəbəsində Ronni ilə Corc Buş arasında şənbə
günü keçirilən debatın başlanğıcında oldu. Burada Ronni ilk dəfə
camaatın gözü qarşısında qızışıb özündən çıxdı. Buna o qədər sevindim
ki! Gimnaziya binasında keçirilən bu debata sponsorluq etməyi əvvəlcə
"Nauşa teleqraf" qəzeti öz üzərinə götürmüşdü. Ancaq son anda, qalan
beş namizəddən biri - Robert Doul Federal Seçki Kampaniyasına şikayət
edərək, bunun Reyqanla Buşun kampaniyasına qeyri-qanuni maddi yardım
olduğunu bildirdiyindən qəzet bu debata sponsorluq etməkdən boyun
qaçırdı. Bizimkilər Buşun komandasına bu xərci bölüşməyi təklif
etsələr də, onlar buna razı olmadılar. Axırda bütün xərci öz boynumuza
götürməli olduq.
Digər respublikaçı namizədlər bu debatda iştirak
edə bilmədiklərinə görə çox narazı qalmışdılar. Ancaq debatın təşəbbüşçüsü
olan qəzetin idarə heyəti yenə də iki nəfərlik debatı üstün tuturdu.
Deyəsən onlar Buşu müdafiə edirdilər. Çünki onun komandası da bunu
tələb edirdi. Ayovadakı qələbəsindən sonra Ronnini Nyu-Hempşirdə
əzə bilmək şansına malik olan yeganə respublikaçı namizəd də elə
o hesab olunurdu. Əgər o, Ronni ilə təkbətək üzləşsəydi, bu, onun
mövqeyini xeyli yüksəldəcəkdi.
Debatın başlanmasına bir neçə dəqiqə qalsa da, burada
kimlərin iştirak edəcəyi hələ dəqiq bilinmirdi. Ronni və digər beş
namizəd (mən də onların yanındaydım) kiçik bir sinif otağına yığışıb
Buşun komandası ilə kompromis variant axtarıb tapmağa çalışırdı.
Bu debat üçün heç bir xərc çəkmək istəməyən Buş tərəfi yenə də israrla
onun yalnız iki namizəd arasında keçirilməsini tələb edirdi.
Digər namizədlərə debatda iştirak etməyə icazə verilmədiyi
təqdirdə Ronni də bundan imtina etmək istəyirdi. Ancaq məsləhətçiləri
bu telemükaliməni Buşu ciddi bir rəqib kimi sıradan çıxara bilmək
üçün ən yaxşı fürsət hesab edirdilər və onu bu fikrindən döndərə
bildilər. Ronninin bu məqamda geri çəkilməsi, onların fikrincə,
çox zərərli bir şey olardı, çünki onda hamıda belə bir təsəvvür
yarana bilərdi ki, o, Buşla birbaşa üz-üzə gəlməkdən çəkinir.
Beləcə, biz öz fikirlərimizi müzakirə edərkən, "Teleqraf" qəzetinin
nümayəndəsi içəri girib qəti şəkildə bildirdi:
- Mister Buş artıq debata hazırdır. Əgər mister Reyqan beş dəqiqə
ərzində səhnəyə çıxmasa, debat ləğv olunacaq və Buş qalib elan ediləcəkdir.
Vaxt keçir, amma heç kəs qəti bir qərara gələ bilmirdi. Nəhayət
dözməyib dedim:
- Bəlkə hamınız bir yerdə səhnəyə çıxasınız?!
Deyəsən, bu fikir hamının xoşuna gəlmişdi. Ronni qabağa düşdü, digər
namizədlər - Con Anderson, Bob Doul, Fil Kreyn və Hovard Beyker
də ona qoşuldular (Con Konalli bu vaxt Cənubi Karolinada seçki kampaniyası
aparmaqla məşğul idi). Ronni Buşla üzbəüz oturdu. Digər namizədlər
də ayaq üstə onun arxasında düzüləndə buraya toplaşan kütlə onları
razılıq hissi ilə möhkəm alqışladı, mən Ronninin tərəfdarları və
bizim kampaniya təşkilatçılarımızla bir sırada tamaşaçılar arasında
əyləşdim. Bütün salonu xaos bürüsə də, Corc Buş gözlərini elə təm-kinli
halda salona zilləmişdi ki, sanki burada özündən başqa kimsə yox
idi və qeyri-adi heç nə baş verməmişdi. Sonralar Nyu-Hempşir qəzetlərindən
biri yazmışdı ki, Corc Buş bu məqamda səhvən başqasının ad gününə
gəlib çıxmış balaca oğlan uşağını xatırladırdı.
"Teleqraf" qəzetinin redaktoru Con Brin auditoriyanı
sakitləşdirməyə çalışdı. Sonra Ronni danışmağa başladı. Bildirdi
ki, onun fikrincə bu debatda bütün namizədlər iştirak etməlidirlər.
- Mister Reyqan qaydanı pozur, - Brin dedi.- Onun mikrafonunu söndürün.
Ronni halını pozmadan sakitcə dönüb ona sarı baxdı.
Eşitdiyinə hələ də inana bilmirdi.
- Mister Reyqanın mikrafonunu söndürün, - Brin təkrar etdi.
Bu da öz işini gördü. Ronni yumruğunu stola çırpıb hirslə çığırdı:
- Mən bu mikrafonun pulunu vermişəm, mister Qrin!
Ronni o qədər möhkəm qəzəblənmişdi ki, adamın adını da səhv salmışdı!
Ancaq bu cür əsəbləşməkdə heç də səhv etməmişdi. Çünki bu sözləri
deyən kimi içi mən qarışıq hamı qışqırmağa başladı. Birdən-birə,
özümdən asılı olmayaraq ayağa qalxıb çığırdım:
- Əcəb dedin, əzizim, əcəb elədin?
Bir an keçməmiş özümə gəlib, fikirləşdim ki, aman Allah, kaş telekameralar
məni bu halda çəkmiş olmayaydılar.
Amma onlar onsuz da bu dəqiqə ərimə tərəf yönəlmişdilər.
Nəhayət, auditoriya sakitləşəndə Ronni nə üçün burada olan digər
namizədlərin də danışmalarına icazə verilməsini istədiyini salondakılara
izah etdi.
Salona heç də yalnız Ronnini müdafiə edənlər toplaşmamışdılar,
ancaq deyəsən onların hamısı Ronninin bu fikri ilə razı idilər.
"Tez olun, stol gətirin, qoyun o biriləri də otursunlar" - deyə
yerdən qışqırırdılar. Ancaq debatın təşkilatçıları və Buşun adamları
buna razı olmadıqlarından, digər namizədlər səhnəni tərk etməli
oldular.
Debatın məzmunu haqda çox az şey
yadımda qalıb. O, yalnız yerli televiziya ilə
nümayiş etdirilsə də, Ronninin necə hirsləndiyini
göstərən klip bir neçə gün ərzində
təkrar-təkrar təkcə Nyu-Hempşirdə
deyil, ölkənin hər yerində göstərildi.
Bu yeddicə sözün - "Mən bu mikrafonun pulunu
vermişəm, Mister Qrin" - ifadəsinin sayəsində
Ronni öz kampaniyasına nəzarəti əlinə
ala bildi. Sonralar mətbuat bu hadisənin bütün
seçki kampaniyasının dönüş nöqtəsi,
həlledici anı adlandırdı. O, bu fikrində
heç də yanılmamışdı...
Bir ölkənin iki prezidenti?
Ronninin məsləhətçilərinin əksəriyyəti ona Cerald
Fordu özünə vitse-prezident götürməyi təklif edirdilər. Onların
fikrincə Reyqan-Ford cütlüyü respublikaçılar partiyasının daxili
birliyini təmin edəcək və noyabr seçkilərində məğlubedilməz bir
şeyə çevrilə-cəkdi. İctimai rəy sorğuları da bu fikri təsdiqlədiyindən
Ronni də onu bəyənirdi. Qurultay dövründə bu məsələni müzakirə etmək
üçün onlar bir neçə dəfə görüşdülər.
Mənə isə bu fikir çox gülünc görünürdü. Heç cürə başa
düşə bilmirdim ki, sabiq prezident, - istənilən səviyyədə sabiq
prezident - Ağ evə ikinci dərəcəli bir adam kimi təzədən necə qayıda
bilər. Bu onların hər ikisi üçün ciddi narahatçılıq törədər və qeyri-praktik
bir şey olardı. Ancaq başqalarının nə üçün bu aydın həqiqəti dərk
etmədiklərini heç cür anlaya bilmirdim.
Belə şey ola bilməz, - Ronniyə dedim. - Onda bir ölkənin iki prezidenti
olacaq. Bu da heç cür baş tutan iş deyil. Ancaq mənim Ronald Reyqan
üzərində güclü təsirim barədə yayılan şayiələrə rəğmən o, bu məsələyə
başqa gözlə baxırdı.
Ronninin məsləhətçiləri məndən Betti Forda zəng vurub
bu ideya barədə onun rəyini öyrənməyi xahiş edəndə, yalnız ərimin
xatirinə bu işə razı oldum. Lakin Betti bunun qeyri-mümkün bir iş
olduğunu məndən də kəskin şəkildə bildirəndə, özümü xeyli rahat
hiss etdim.
- Yox, - dedim,- biz bu işə nə qədər kömək etmək istəsək
də, məncə, o qədər də uğurlu ideya deyil.
Mən də ona təzyiq göstərmək istəmədim. Çünki, o bir şeyi də açıq-aşkar
bildirdi ki, Fordlar ailəsi artıq sakit həyat tərzinə uyğunlaşıblar
və onlar bir daha siyasət aləminə qayıtmaq niyyətində deyillər.
Ərlərimiz isə hələ də bu məsələni müzakirə etməkdə
davam edirdilər. Qurultayın üçüncü günü Ford bir daha Ronni ilə
görüşüb, kabinetin təşkilində ona xüsusi hüquqlar verilməsini istədi
və Henri Kissincerin dövlət katibi, Alan Qrinspanın isə Xəzinədarlıq
naziri təyin olunmasını təklif etdi. Ronni bunları səbrlə dinləsə
də, öz fikrini bildirmədi.
Bir neçə saatdan sonra Ronni ilə mən "Detroyt Platza"
mehmanxanasındakı otağımızda oturub CBS-in axşam xəbərlərinə baxırdıq.
Birdən orada Uolter Krongitin Fordla canlı müsahibəsini ver-məyə
başladılar. Biz heyrət içində bu canlı müsahibəyə tamaşa edərkən
Ford milli televiziyada öz şərtlərini irəli sürürdü: "Mən Vaşinqtona
başqasının əl buyruqçusu kimi qayıtmıram. Mənə xüsusi təminatlar
verilməlidir. Oraya qayıdarkən əmin olmalıyam ki, əsas, həlledici
və mühüm qərarların qəbul edilməsində əhəmiyyətli rola malik olacam".
Krongit soruşanda ki, o bununla "həmprezident" olmağımı
nəzərdə tutur, Ford bu terminlə razılaşmadı.
- Amma sizin qaldırdığınız məsələ çox qanuni bir məsələdir, -dedi.
Ronni nə qədər təmkinli olsa da, bu veriliş öz işini
gördü. Həmin axşam o, qaldığımız otaqda Fordla son dəfə qısa bir
görüş keçirdi. Bununla da Fordun üstündən qələm çəkildi.
Səhərki rəqib, axşamki dost
Ford yanımızdan çıxan kimi Ronni Corc Buşa zəng vurub
vitse-prezident yerini ona təklif etdi. Həmin anda Corcla Barbara
artıq yatağa giriblərmiş. Hamı kimi onlar da verilən xəbərlərdən
sonra Ronni ilə Fordun artıq razılığa gəldiklərini güman etmişdilər.
Buna görə Ronninin zəngi onları heyrətə gətirmişdi.
Sonralar Buş bizə danışdı ki, Ronninin zən- gindən
bir az qabaq Barbara ilə o, ömürlərinin qalan hissəsini nəyə həsr
etmək barədə söhbət edir- lərmiş. Siyasət qəribə şeydir, bütün planlarına
və götür-qoylarına rəğmən bir dəqiqə sonra başına nələr gələcəyini
heç vaxt əvvəlcədən dəqiq bilmirsən. Bu mənada Corc Buş ona görə
ABŞ-ın qırx birinci prezidentinə çevrilə bildi ki, ölkənin otuz
doqquzuncu prezidenti səkkiz il əv-vəl özünün televiziya ilə müsahibəsində
onun haqqında çox şeylər danışmışdı!
O vaxt Corc Buşdan xoşlanmazdım. Ayova və Nyu-Hempşirdə
keçirilən ağır seçki kampaniyalarının acısı hələ xatirimdən silinməmişdi
və onun Ronninin vergiləri azaltmaq barədə təklifini kinayə ilə
"seyrkar iqtisadiyyat" adlandırmasını hələ də ona bağışlaya bilmirdim.
Elə buna görə də ilkin seçkilərdən həmişə zəhləm gedib, çünki burada
öz partiyana mənsub olan namizədlərin əleyhinə hökmən nəsə deməli
olursan.
Corcun bu vəzifə üçün nə qədər münasib bir adam olduğunu
çox tezliklə dərk etdim. Onun hökumət işlərində xeyli təcrübəsi
vardı və Vaşinqton mühitinə yaxşı bələd idi. Konqressdə çalışmışdı.
ABŞ-ın BMT-dəki daimi nümayəndəsi, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin
direktoru olmuşdu. Bundan əlavə, həmin ilki seçkilərdə rəqabətə
hamıdan çox davam gətirmiş və öz ilkin seçki kampaniyasını çox məharətlə
apara bilmişdi. Çox gözəl kampaniyaçı idi və həm regional, həm də
mənəvi cəhət-dən respublikaçı cütlüyün imkanlarını xeyli genişləndirmək
imkanına malik idi. Sonralar zaman göstər-di ki, həm də xeyli yaxşı
vitse-prezident imiş.
Hələ də bu fikirdəyəm ki, o vaxt Ronni gərək Pol Laksalı
özünə vitse-prezident seçdirəydi. O gecə Ronni həlledici anda özünə
kimi vitse-prezident seçdiyini elan etmək istəyəndə, üzünü Pola
tutub dedi: "Sən niyə Nevadalı olurdun axı?". Regional baxımdan
Reyqan - Laksal cütlüyü çox yararsız hesab olunurdu.
Növbəti gecə Ronni yekun nitqi söyləmək üçün qurultay
salonuna qayıtdı. Öz çıxışında Karter dönəminə işarə edərək dedi:
- "Kim bu hökumətin gördüyü işlərə nəzər salıb, onu müsbət qiymətləndirə
bilər? Kim iqtisadiyatımızın bu günkü vəziyyətini Karter hökuməti
hakimiyyətə gəlməmişdən qabaqkı dövrlə müqayisə edib, ondan razı
qala bilər? Bu gün dünyada mövqelərimizin bu qədər zəiflədiyini
görə-görə, onlara dörd il də möhlət verilməsini kim istəyə bilər?"
Ronni çıxışını bu cür həyəcanlı ifadələrlə sona çatdırsa da, sözünü
qurtarandan sonra auditoriyadan heç bir səs çıxmadı. Bunu görəndə
salona nəzər salıb, içi mən qarışıq hamının təəccübünə səbəb olan
bu sözləri dedi: "Etiraf edim ki, əvvəl-cə indi demək istəyəcəyim
şeyi dilimə gətirməkdən bir az xoflanırdım. Amma daha heç nədən
qorxmuram. Gəlin növbəti kampaniyamıza elə burada sükut içində dua
etməklə başlayaq!"
Salona yığışanların hamısı ayağa qalxıb, razılıq əlaməti olaraq
başlarını tərpətdilər. Bir neçə saniyədən sonra Ronni önündəki nəhəng
salona nəzər salıb dedi:
- Allah özü Amerikanı saxlasın...
Dilim-dilim olasan, dilim
Styunun (seçki kampaniyasının rəhbəri-red.) ilk iradlarından
biri bu oldu ki, Ronni mətbuatla həddən artıq çox ünsiyyətdə olur.
Kaliforniya qubernatorluğuna namizəd üçün bu çox faydalı ola bilsə
də, indi ümumölkə miqyasında aparılan bir mübarizədə prezidentliyə
namizədin ağzından çıxan hər bir xırda söz böyük əhəmiyyət kəsb
edir, ciddi-cəhdlə araşdırılırdı. Buna görə də Ronninin səmimi və
sərbəst danışıq üslubu bəzən onu pis vəziyyətdə qoyurdu. Məsələn,
sentyabr ayında çıxışlarının birində Ronni səhvən Alabamanın Tuskumbiya
şəhə-rini (prezident Karter onda burada kampaniya aparırdı) ku-klus-klanların
doğulduğu yer adlandırmışdı.
 |
Siyasi kampaniyaların insanda doğurduğu stress ağlasığmaz
dərəcədə böyük olur. Bəzən o qədər yorulursan ki, nə dediyinin fərqinə
vara bilmirsən. 1980-ci ilin fevralında mənim özümün də başıma belə
bir iş gəlib. Ronninin təyyarəsi hava şəraiti imkan vermədiyinə
görə Nyu-Hempşirdə ilişib qalmışdı, buna görə də həmin gün Çikaqo
seçiciləri qarşısında onun əvəzinə mən çıxış etməli idim. Ronninin,
buraya yığışanları salamlaya bilməsi üçün onunla telefon əlaqəsi
yaradılmışdı. Sonra Ronni sözarası Nyu-Hempşirdə hər yerin ağappaq
qara büründüyünü və bu gözəl mənzərəni seyr etməkdən böyük məmnunluq
duyduğunu bildirəndə, "Elə mən də burada ağ-appaq, gözəl insan sifətlərini
seyr etməkdən böyük həzz alıram"- deyə ona cavab verdim. Bu sözlər
ağzımdan çıxan kimi dərhal fikirləşdim ki, "Aman Allah! Mən bunu
bu mənada demək istəmirdim". Dərhal, öz-özümə düzəliş versəm də,
artıq gec idi. Mətbuat bunu irqçilik əlaməti kimi yozmağa başladı.
Halbuki mən tamam başqa şeyi nəzərdə tutmuşdum. Bu hay-küy uzun
sürməsə də, bir neçə gün heç özümə gələ bilmədim.
Kampaniya dövründə bü cür səhvlərə yol vermək qaçılmaz
dərəcədə çox asan bir şeydir. Yorulub əldən düşürsən, başın şişir,
müxbirlər də ki, qırsaqqız olub yaxandan əl çəkmirlər. Bəzən bir
şeyi o qədər təkrar-təkrar soruşurlar ki, ağzından nəsə qaçırmalı
olursan. Onlar da fürsəti əldən verməyib sənin üstünə düşürlər.
Bu cür qeyri-ixtiyari söylənilən tək-tük yanlış söz
və ya ifadələr çox vaxt adama son dərəcə baha başa gəlir. Amma,
bəzən yerinə düşən söz və ya ifadə eynilə sənə son dərəcə yararlı
ola bilər. Seçki kampaniyamızın sonuncu həftəsində biz özümüz bunun
şahidi olduq. Bu, Ronninin Cimmi Karterlə yeganə teledebatı keçirilərkən
baş verdi. İlkin seçkilər zamanı olduğu kimi, bu teledebat da sonralar
əsas seçkilərdə dönüş nöqtəsi kimi dəyərləndirildi.
Ronninin məsləhətçilərinin heç də hamısı onun Karterlə
teledebata girməsinin tərəfdarı deyildi. Elə mən də buna birmənalı
yanaşmırdım. Ronni özü, ümumiyyətlə debat tərəfdarı olsa da bu barədə
qəti fikrə yalnız Nyu-Yorkda ildə bir dəfə verilən bir ziyafətdə
Karterlə görüşəndən sonra gəldi. Kampaniya dövründə hər iki namizəd
ilk də-fəydi ki, bir məclisdə birlikdə iştirak edirdilər. Onların
arasında necə böyük fərq olduğu həmin gecə bütün aydınlığı ilə üzə
çıxmışdı: Ronni burada qısa, sərbəst və özünə qarşı istehzalı bir
nitq söylədiyi halda, Karter xarici siyasət məsələləri ilə bağlı
öz nailiyyətlərini gözə soxmağa çalışan uzun və təntənəli bir nitq
ifadə elədi. Bu isə həmin məclis üçün tamamilə yad bir şey kimi
səsləndi.
Çünki ziyafət siyasi xarakter daşımırdı. Karterin
məsləhətçiləri, bundan xəbərsiz deyildilər. Digər tərəfdən, prezident
məclis başlananda nahar salonuna gəlməkdən imtina etmiş, ona söz
verilənədək mehmanxanadakı otağında qalmışdı. Ziyafətdə iştirak
edənlərin hamısı onun yuxarıda, öz otağında olduğunu dəqiq bilirdi
və çox güman ki, bu hərəkəti ona heç bir səs qazandıra bilməzdi.
Növbəti gün səhər tezdən "Valdorf Astoriya"
mehmanxanasındakı yığıncağımızda Ronni elan etdi: "Mən bu oğlanı
teledebatda məhv edəcəm".
Teledebat oktyabrın 28-də, seçkilərdən bir neçə gün
qabaq Klivlenddə keçirildi. Karter həmin axşam bütün məsələlər barədə
Ronninin mövqelərini, tamamilə, yanlış qələmə verdi. Çıxışının sonunda
Karter Ronninin öz siyasi karyerasına dövlət tərəfindən əhaliyə
tibbi yardım proqramını tən-qid etməklə başladığını xatırlatdı.
Bu, doğrudan da belə olmuşdu, lakin Karter nədənsə eyni zamanda
Reyqanın Amerika Tibb Assosiasiyasının sponsorluq etdiyi alternativ
sağlamlıq proqramını müdafiə etdiyini söyləmək istəməmişdi.
Onun bu ittihamını cavablandırmaq növbəsi yetişəndə
Ronni istehzalı bir təbəssümlə Karteri süzüb başını bulamış, sonra
isə demişdi: "Sən yenə də başladın". Milyonlarla televiziya
tamaşaçısı üçün bu ifadə artıq hər şeyi demişdi. Karterə bəlkə də
daha düzgün məlumatlar verilmişdi, amma o özünü o qədər təkəbbürlü
və arxayın aparırdı ki, bu xasiyyəti hamını hövsələdən çıxarırdı.
"Sən yenə başladın" ifadəsi tezliklə hamının dilinə düşdü
və seçkilərdən bir-iki həftə sonra Ronni Ağ evdə mətbuat konfransında
bu ifadəni bir də təkrar edəndə, salondakıların hamısı uğunub özün-dən
getdi.
Həmin teledebatın əvvəlində Karter Ronni barədə müharibəyə
susamış bir adam təsəvvürü yaratmağa çalışırdı. Deyirdi ki, Reyqan
özünü sanki "müharibə vəziyyətində hiss edir" və onda
hərbi gücdən istifadəyə "güclü və davamlı meyl" var. Sonra
Karter sözarası onu da qeyd etdi ki, lap yaxınlarda on iki yaşlı
qızı Elendən ən mü- hüm məsələnin nə olduğunu soruşanda o, "Nüvə
silahlanmasına və nüvə silahlarına nəzarət" cavabını verib.
Salona toplaşanlar onun bu sözlərinə gülüşdülər. Çünki on iki yaşlı
bir uşağın "nüvə" silahları ilə bu qədər yaxından maraqlanması
ağlabatan şey deyildi. Mübahisə zamanı öz qızına istinad etdiyinə
görə Karter mətbuatda da ciddi istehzalara məruz qaldı. Ronninin
tərəfdarlarından bəziləri isə kampaniya günlərində əllərində üstünə
"Düzünü Elendən soruş" sözləri yazılmış plakatlar gəzdirməyə
başladılar...
Bəzən yumor, bəzən qəzəb
eçki kampaniyasının son günlərində Karter öz hücumlarını
yenidən gücləndirib, yenə də Ronnini müharibə hərisi kimi qələmə
verməyə can atdı. Hələ sentyabrda Karter demişdi ki, gələcək seçkilər
"bizim müharibə, yoxsa sülh şəraitində yaşamağımızı" qəti
şəkildə müəyyənləşdirəcəkdir. O vaxt bundan möhkəm hirslənən Ronni
Karterin bu bəyanatını "bağışlanmaz" bir şey adlandırmışdı.
Lakin seçki kampaniyası finişə yaxınlaşdıqca, o, rəqibinin bu cür
hücumlarına artıq özünəməxsus tərzdə yumorla cavab verirdi. Məsələn,
teledebatdan sonrakı mitinqlərin birində demişdi: "Bir az gecikdiyim
üçün üzr istəyirəm, müharibəyə başlamaqla məşğul idim".
...1980-ci ilin seçki kampaniyasında son mitinqimiz
San-Diyeqoda oldu. Burada etirazçılardan biri aravermədən nəsə çığıraraq,
Ronninin çıxışına təkrar-təkrar mane olurdu. Axırda Ronni göz-lərini
həmin adamın üzünə zilləyib ötkəm səslə qışqırdı: "Bəsdir,
kəsin səsinizi!" Mitinqdəki hay-küy soyuyandan sonra isə əlavə
etdi: "Anam həmişə tapşırardı ki, heç vaxt bu cür kobud danışmayım,
ancaq bütün kampaniya dövrundə bundan özümü güclə saxlamışdım".
Bu sözlər mitinq iştirakçılarının çox xoşuna gəldi və mən əminəm
ki, onlar bu qədər uzun sürən bir siyasi kampaniya dövründə onun
nələr çəkdiyini daha yaxşı başa düşdülər.
İstefada olan aktyor
Sabahı gün səhər tezdən son iyirmi beş ildə səs verdiyimiz
məntəqədə səs verməyə getdik. Burada qadınlar Ronniyə qovrulmuş
paxla verdilər. Saysız-hesabsız repartyor və fotomüxbirlər bizi
sevinclə qarşıladılar. Oradan çıxanda Ronni mətbuat nümayəndələrinə
zarafatla dedi ki, o mənə səs verib.
- Bəs arvadınız necə? - Kimsə söz atdı.- O kimə səs verib?
- Həə, -dedi, - Nensi də hansısa sabiq bir aktyora səs verib.
Seçki bülleteninin lap yuxarısında öz ərinin adını görmək insanı
çox həyacanlandıran bir şeydir...
***
...Sonra telefon zəng çaldı. Prezident Karter
idi, məğlub olduğunu etiraf edərək, qələbə münəsibətilə Ronnini
təbrik etdi.
Çevirəni:
T.İmranoğlu
|
